به اشتراک بگذارید

دیافراگم به میزان بازشدن لنز دوربین گفته می شود. برخی از لنزها دارای دیافراگم های ثابت هستند؛ اما اکثر لنزهای عکاسی برای کنترل میزان نور واردشده به لنزها دارای دیافراگم های متغیر می باشند. دیافراگم توسط دریچه ای که از تیغه های همپوشی ساخته شده است، کنترل می شود که می تواند به گونه ای تنظیم شود تا میزان بازشدن دریچه برای عبور نور را تغییر دهد. همانگونه که دریچه، زاویه ای که نور از آنجا وارد لنزها می شود را تغییر می دهد، اندازه میزان بازشدن نیز تأثیر ثانویه روی عکس می گذارد. پس از توضیح رابطه دیافراگم با نوردهی، به بررسی تأثیرات جانبی تغییر اندازه دیافراگم می پردازیم.

نوردهی در عکاسی
تیغه های دریچه باز و بسته می شوند تا اندازه دیافراگم مشخص شود

همانند مردمک چشم، دریچه دیافراگم برای کنترل میزان نور برای عبور از لنزها، باز و بسته می شود. برای اینکه بتوانیم عکسی با نوردهی مناسب بیاندازیم، لازم است تا اندازه بازشدن دریچه سنجیده شود؛ می توانیم با یک محاسبه ریاضی این کار را انجام دهیم.

نوردهی در عکاسی
نمایش گرافیکی دیافراگم در f-stop های مختلف

ضریب میزان بازشدن دیافراگم یک لنز هنگام مقایسه با اندازه لنز(اندازه نیست بلکه ضریب و نسبت است)، به صورت عدد/f، f/stop، نسبت کانونی، ضریب/f یا دیافراگم نسبی ذکر می شود. صرف نظر از عنوانی که با آن شناخته می شود، مقادیر دیافراگم برای مقاصد ریاضی، در مقادیر میزان نوردهی (EV) یا stopها قرار می گیرند.

مزیت محاسبه ریاضی EVها در این است که می توانیم این اندازه گیری را برای تمام تنظیماتی که روی نوردهی تأثیر می گذارند یعنی دیافراگم، ISO و سرعت شاتر اعمال کنیم. ما می توانیم هر سه این تنظیمات را همزمان یا جداگانه استفاده کنیم.

فرمول مورد استفاده در تعیین یک عدد برای میزان بازشدن لنزها به صورت زیر می باشد:

f/stop = فاصله کانونی / قطر دیافراگم مؤثر (مردمک ورودی) لنز

نشانه های f/stop که با هر استاپ افزایش پیدا می کنند روی لنز نوشته شده اند یا به صورت دیجیتالی روی صفحه LCD دوربین نشان داده می شوند.

نوردهی در عکاسی
افزایش اعداد /f در هر استاپ

هرچقدر اندازه عدد کمتر باشد، میزان بازشدن بیشتر است. بنابراین، لنزی با قطر و اپتیک بزرگتر که امکان بازشدن بیشتر دریچه نور را فراهم میکند، با f/stop کوچک تر نمایش داده می شود. در دوربین ها و لنزهای جدید امکان انتخاب اعداد مختلف بیشتری نسبت به آنچه که در تصویر بالا نشان داده شده است وجود دارد. این اعداد روی صفحه نمایش دوربین برای مثال به صورت f/3.3 دیده می شوند که نشان دهنده نسبت های ۱/۲-stop و ۱/۳-stop می باشد.

برای بیان آسان تر مطلب، به توضیح مختصری درمورد استاپ ها می پردازیم.

f/stopها به صورت زیر نوردهی را تغییر می دهند:

اگر دوربین را روی f/8 تنظیم کنید و سپس دریچه دیافراگم را به اندازه f/5.6 باز کنید، میزان نوری که از لنزها عبور می کند را دو برابر کرده اید. اگر دیافراگم را روی f/4 قرار دهید، میزان نور را چهاربرابر می کنید. تغییر دیافراگم از f/11 به f/16 میزان نور را نصف می کند.

نکته جالب توجه در این است که قرار دادن دیافراگم از f/8 روی f/4، اندازه بازشدن لنزها را دوبرابر می کند؛ اما میزان نور عبوری چهاربرابر می شود. دلیل این امر قانون مربع معکوس می باشد.

نوردهی در عکاسی
دوبرابرکردن شعاع دیافراگم به معنای چهاربرابرکردن نور ورودی به دوربین می باشد

فرمول مساحت یک دایره برابر است با: مساحت = p ضربدر شعاع به توان دو. با محاسبه چند عدد متوجه خواهید شد که با دوبرابر یا نصف کردن شعاع دیافراگم، مساحت چهار برابر یا یک چهارم کم می شود.

اعمال این اطلاعات عددی روی EV بسیار آسان است. یک تغییر در دیافراگم که منجر به دوبرابرشدن یا نصف شدن نور می شود به این معنی است که نوردهی را به اندازه یک EV یا استاپ تغییر داده اید. بنابراین اگر دیافراگم را از f/16 به f/11 تغییر دهید، نتیجه +۱ EV خواهد بود و درنتیجه میزان نور عبوری از طریق دریچه دیافراگم دوبرابر می شود. تغییر دیافراگم از f/16 به f/8، اندازه میزان بازشدن دریچه را دوبرابر می کند و درنتیجه میزان نور چهاربرابر می شود و به صورت +۲ EV نشان داده می شود.

حال پس از اینکه متوجه چگونگی تأثیر دیافراگم بر روی نوردهی شدید، می خواهیم درمورد تأثیرات جانبی دیافراگم صحبت کنیم. اندازه شعاع دیافراگم نه تنها روی میزان نور عبوری از لنز تأثیر می گذارد، بلکه روی میزان شارپ بودن تصویر نیز اثر می گذارد و یکی از چند فاکتوری است که روی “عمق میدان” اثر می گذارد.

عمق میدان به فاصله بین نزدیکترین و دورترین اجسامی که روی آنها در یک تصویر به شدت فوکوس شده است، گفته می شود. بدون عمق میدان، فوکال پلین بسیار باریک لنز برای عکس مشکلاتی را ایجاد می کند. برای مثال از شخصی عکس می گیرید و نوک بینی آن شخص در فوکوس قرار خواهد گرفت  اما بقیه عکس تار خواهد بود. عمق میدان این امکان را می دهد که فوکال پلین عمق داشته باشد.

نوردهی در عکاسی
نمونه ای از عمق میدان

عمق میدان عملکردی از اندازه دیافراگم لنز، فاصله کانونی لنز، فاصله بین سوژه عکس و دوربین و دایره اغتشاش (circle of confusion) می باشد. در این مقاله ما در مورد رابطه عمق میدان با دیافراگم صحبت می کنیم. بسته به نوع دوربین و لنز شما، با بازکردن دیافراگم تا بازترین اندازه خود، طیف فوکال پلین را در یک فاصله بسیار کوچک محدود خواهید کرد. این را در عکاسی برای ترکیب های خلاقانه همراه با عکاسی کلوزآپ می توان استفاده کرد و به خصوص در عکاسی پرتره برای تارکردن پس زمینه های دور پرطرفدار است.

نوردهی در عکاسی
عمق میدان کم (دیافراگم بزرگ)

این نکته مهم است که برخی از ترکیب های دوربین و لنز عمق میدان کم ایجاد نمی کنند؛ بنابراین فکر نکنید که با بازکردن شعاع دیافراگم تا حداکثر اندازه خود می توانید به عمق میدان بسیار کم دسترسی یابید. از طرف دیگر با تنظیم شعاع دیافراگم تا کمترین اندازه خود، عمق فوکال پلین زیاد می شود و طیف زیادی از تصویر در فوکوس شدید قرار می گیرد. استفاده از تکنیک های عمق میدان عمیق در عکاسی از مناظر رایج است.

نوردهی در عکاسی
عمق میدان بزرگ (دیافراگم کوچک)

دیافراگم نه تنها میزان نوری که از لنز عبور می کند را کنترل می کند، بلکه روی زاویه پرتوی نوری که از لنز عبور می کند نیز تأثیر می گذارد. ما درمورد نحوه شکست نور توسط لنز صحبت نمی کنیم؛ ما درمورد نحوه شکست جزئی نور توسط جسمی که نور از آن عبور می کند – در این مثال تیغه های شعاع دیافراگم، صحبت می کنیم. به شکسته شدن نور “پراش نور” گفته می شود و یکی از ویژگی های موج نور می باشد.

زمانی که شعاع دیافراگم یک لنز را کم می کنید، پراش نور را به مرکز تصویر نزدیک تر می کنید. بسیاری از عکاسان تازه کار فکر می کنند که برای افزایش حداکثر میزان وضوح تصویر باید دیافراگم را کوچک تر کنند؛ به دلیل تأثیری که دیافراگم روی عمق میدان دارد. اما، به دلیل وجود پراش نور این کار صحیح نیست. اگرچه با کم کردن دیافراگم، عمق میدان افزایش می یابد، اما میزان پراش نور تصویر نیز افزایش می یابد و باعث از بین رفتن میزان وضوح تصویر می شود.

به علاوه، حتی با طراحی کامپیوتری و دقت در تولیدات مدرن، چیزی با عنوان لنز کامل بصری وجود ندارد. به دلیل عیوبی که در شیشه لنز وجود دارد و رفتار نور هنگام شکسته شدن، لنزها باعث ایجاد اعوجاج تصویر می شوند که تأثیر منفی روی تصویر می گذارد.

زمانی که شعاع دیافراگم را تا حداکثر اندازه باز می کنید، حداکثر میزان نور و همراه آن حداکثر تعداد اعوجاج وارد لنز می شود. با بالابردن عدد f/stop یا کم کردن اندازه شعاع دیافراگم، باعث کم شدن اعوجاج تصویر و افزایش وضوح تصویر ایجاد شده توسط لنز می شوید. با این حال، همانطور که در بالا توضیح داده شد، تأثیر منفی آن این است که هرچه شعاع دیافراگم کوچک تر شود، پراش نور افزایش می یابد زیرا هرچه میزان بازشدن کم تر شود، شکست اشعه نور بیشتر می شود. محدوده بین جایی که اعوجاج تصویر کم شده است و پراش نور قابل تنظیم است “نقطه طلایی” لنز نامیده می شود؛ که معمولاً بسته به طراحی لنز، محدوده بین f/4 و f/11 می شود. دیافراگم نقطه طلایی جایی است که حداکثر عملکرد لنز یعنی وضوح تصویر و کاهش اعوجاج تصویر و نیز عمق میدان متوسط به دست می آید.

بنابراین به طور خلاصه متوجه شدیم که دیافراگم نه تنها باعث کنترل میزان نوری می شود که از لنزها عبور می کند، بلکه روی عملکرد لنز به لحاظ عمق میدان و وضوح تصویر نیز تأثیر می گذارد.

 

 

منبع: bhphotovideo

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Instagram has returned invalid data.

ما را در اینستاگرام دنبال کنید